کلیسای سنت گرئون، متفاوت‌ترین کلیسای رومانسک کلن

کلیسای سنت گرئون، متفاوت‌ترین کلیسای رومانسک کلن

 

کلیسای سنت گرئون، متفاوت‌ترین کلیسای رومانسک کلن

شهر تاریخی کلن، در غرب هفتمین مقصد گردشگری دنیا، جاذبه‌های مسحورکننده‌ی بسیاری دارد. از کارناوال‌های خیابانی با شکوهش گرفته تا آرامش طبیعت گردی در مناظر چشم‌نواز رودخانه راین، این شهر را به یک مقصد ایده‌آل برای مسافرانی با علائق مختلف تبدیل کرده است. قصرهای قرون وسطایی و ساختمان‌های مدرن و برج‌های عظیمی که تصویری باشکوه از آشتی سنت و مدرنتیه در صنعتی‌ترین کشور جهان به نمایش گذاشته و باغ‌وحش کم‌نظیرش که شما را از سرزمین مردمانِ بور تا دل قبایل آفریقایی می‌برد، لذت یک سفر متفاوت و فراموش‌نشدنی را تکمیل می‌کنند. علیرغم این همه شگفتی که هر کدامشان برای ترغیب توریست‌ها به بازدید از یک شهر تاریخی کافیست، بسیاری از گردشگران می‌گویند بازدید از "کلیسای قرون وسطایی سنت گرئون" بی‌نظیرترین قسمت سفرشان به کلن بوده است. کلیسایی اسرار آمیز که به اندازه‌ی صندوقچه‌ی افسانه‌ای دزدان دریایی، گنجینه‌های تاریخی غیر قابل ارزش‌گذاری در دل خود جای داده است.

undefinedکارناوال‌های خیابانی شهر کلن

تاریخچه و معماری کلیسای سنت گرئون:

کلیسای جامع سنت گرئون باسیسکا، که به دلیل زیبایی منحصربه فرد فضای داخلی آن، به الماس پنهان مشهور است در سال 1151، با تکمیل صومعه نیمه ویرانی که از قرن هفتم میلادی در نزدیکی رودخانه راین، باقی مانده بود، بنا شد. پیش از این و در زمان استیلای رومیان، محل صومعه به عنوان قبرستان مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفت و احتمالا ساختمانِ احداث شده در آن، مکانی برای طلب آمرزش و نمازگزاردن بر اجساد مردگان بوده است. در طول هفتاد سال پس از مرمت اولیه، ساخت محراب و باروهای کلیسا و ساختمان اتاق کر، تحت نظر اسقف اعظم آرنولد فون وید، با ظرافت خاصی پایان یافت و فضاسازی‌های جدید تا سال 1227 تکمیل شد.

در سال‌های پایانی قرن نوزدهم (1898) ارنست سیفرت، فضاسازی داخلی را با افزودن قسمت‌های بیشتری به ساختمان اصلی، توسعه داد و آندریاس دیلتی معمار مشهور قرن بیستمی، جلوه‌های زیبایی از هنر و خلاقیت را در دیواره‌ها و فضاهای داخلی ترسیم کرد.

آنچه امروز بیش از هر چیزی بازدیدکنندگانی را که به تماشای این کلیسای تاریخی می‌آیند شگفت‌زده می‌کند، تقابل بین سادگیِ نمای بیرونی ساختمان و زرق و برق و شکوه فضای درونی است. فضای بیرونی سنت گرئون با همان مشخصه‌های برجسته معماری‌ مذهبی سبک گوتیک، در نهایت سادگی و ظرافتی آغشته شده به المان‌های فضاسازی‌ معنوی و روحانی ساخته شده است.

undefined

برجستگی‌های نوک‌تیز، شیشه‌های رنگی و گنبد کلیسا، به وضوح رنگ و بوی معماریِ کلیساهایِ جامع و آلتنبرگ را دارد و مشخص می‌کند هر سه کلیسا در یک برهه تاریخی و با الهام از یک سبک معماری و هنری ساخته شده‌اند؛ با این تفاوت که روح سادگی در کالبد بیرونی سنت گرئون به شکل ملموسی دمیده شده است. بنابراین چندان عجیب نیست که توریست‌ها بعد از مشاهدۀ شکوه و زیبایی فضای داخلی کلیسا، آن را با القابی همچون "الماس پنهان" و "شکوه مخفی" توصیف می‌کنند.

undefined

 

در فضاسازی درونی سنت گرئون، رنگ‌های زنده و پر حرارت به‌وفور به کار رفته و ورودی کلیسا با یک مجسمه ی خیره کننده از مریم مقدس، تزیین شده است. استفاده از رنگ قرمز که در قرون قبل با روح مذهب مغایر پنداشته می‌شد در جای‌جای کلیسا، تداعی کنندۀ همان رویۀ ساختارشکنانه‌ای است که معماران کلیسای آلتنبرگ، برای مزین ساختن بنای آن به شیوه‌ای جدید و خلاقانه در پیش گرفته بودند. دمیدن روح شادی به ساختمان عبادی سنت گرئون با بهره گیری از رنگ‌های صورتی، آبی، سبز و نارنجی در شیشه‌های کلیسا تکمیل شده و سنگ‌تراشی‌ها زیبایی فضا را دوچندان می‌کند.

اشیای داخلی و دکوراسیون این کلیسای تاریخی، یادآور دوران شکوه و جلال عابدان بلندپایۀ مذهبی و پیوند میان کلیسا و قدرت در اروپای پیش از رنسانس است.

undefinedمعماری فضای داخلی کلیسای سنت گرئون

نقشۀ کلیسای سنت گرئون، تا حد زیادی غیر معمول است و محل قرارگیری اتاق‌ها و جایگاه‌های عبادی، با دیگر کلیساهای آلمان تفاوت دارد. ورودی بنا با یک گنبد بیضی شکل که 21 متر طول و 16.9 متر عرض دارد، پوشیده شده است. این بزرگترین گنبد ساخته شدۀ اروپایی، در سال‌های میانی احداث "گنبد حجاب سوفیا" در قرن پنجم و گنبد "کلیسای فلورانس" در قرن پانزدهم میلادی است.

undefined

تابلوها، موزاییک‌ها و آثار هنری که کلیسا با آن مزین شده، با شکوه و منحصربه‌فرد است. قسمت‌هایی از سنت گرئون همانند 10 کلیسای برادرخوانده‌اش در شهر کلن، در طول جنگ جهانی دوم آسیب‌هایی دید که در دهۀ پایانی قرن نوزدهم با دقت و ظرافت بازسازی شد. معماران در روند بازسازی ساختمان این کلیسا به نقشۀ اصلی وفادار ماندند تا این بنای تاریخی همچنان انعکاسی از سبک معماری و هنر قرن دوازدهم میلادی باشد.

دیوارهای داخلی کلیسا با نقش‌های برجسته و تابلوهای نقاشی نفیس تزیین  و رنگ‌ها، با ترکیبی خلاقانه در جهت زیباسازی فضا به کار گرفته شده‌اند. موزاییک‌کاری‌ها و نمای داخلی گنبد، زیبایی خیرکننده‌ای دارد و سنگ‌تراشی‌ها ظریف و استادانه حکاکی شده اند.

با این حال، کلیسای سنت گرئون با همۀ ظرافت‌های معماری و اشیای ارزشمندی که وقف آن شده، روحی مسحورکننده‌تر از یک نمونۀ عالی از معماریِ قرون وسطایی در کالبد خود دارد، روحی که شاهدی بر قرن‌ها تاریخ مذهبی اروپا با همه فراز و نشیب‌ها و تلخی‌ها و شیرینی‌هایش است. اتاق‌های کلیسا که اکنون بیشتر نمایشگاهی از شکوه و عظمت دست‌آفریده‌های بشرِ پیش از دوران معاصر است، رازهای سربه مهر بسیاری در دل دارد که کشف آن برای انسان امروزی غیر ممکن می‌نماید.

بنا شدن ساختمان کلیسا بر خرابه‌های یک قبرستان رومی آن را اسرارآمیزتر جلوه می‌دهد و قدم زدن در آن لذتی از جنس ورود به دنیای ناشناخته ها دارد.

 

فرزانه سردابی
کارشناس ارشد روزنامه نگاری، نویسنده، عاشق طبیعت، سفر و عکاسی...

ادامه مطلب ...